Człowiek z żelaza, reż. Andrzej Wajda, 1981

W filmie kontynuowane są losy bohaterów Człowieka z marmuru, reżyserki Agnieszki i syna Mateusza Birkuta, Maćka Tomczyka. Na nawiązanie i pewną formę ciągłości wskazuje oczywiście sam tytuł. W filmie, którego akcja umieszczona jest w trakcie strajku w Stoczni Gdańskiej, latem 1980 r., relacjonowany jest organicznie związany z losami bohaterów proces budzenia się w PRL ruchu opozycyjnego.

Obywatel Kane, reż. Orson Welles,  1941

Ten niezwykle ważny w historii kina światowego film ma strukturę, która zbliżona jest do stworzonej przez Andrzeja Wajdę w Człowieku z marmuru. I w jednym i w drugim utworze pojawia się bohater (w jednym przypadku reżyserka, w drugim dziennikarz), który stopniowo odsłania nieznaną prawdę o życiu wybranej przez siebie postaci.

Opowieść o człowieku, który wykonał 552% normy, reż. Wojciech Wiszniewski, 1973
Wanda Gościmińska. Włókniarka, reż. Wojciech Wiszniewski, 1975

Te dwa krótkometrażowe filmy dokumentalne prezentują postacie przodowników pracy. Filmowe portrety robotników dzięki swej poetyckiej formie, odległej od tego, co zwykle kojarzy się z dokumentem, zyskują walor obrazów, które w pełnym ironii skrócie obnażają fałsz rzeczywistości wykreowanej przez peerelowską propagandę.

Zawrócony, reż. Kazimierz Kutz, 1994

Film przedstawia portret młodego robotnika, który niczym Mateusz Birkut z naiwnego, łatwo poddającego się manipulacji i zagrożonego oportunizmem kandydata na lojalnego krzewiciela oficjalnego porządku przedzierzga się w buntownika, który, nie bacząc na cenę, sprzeciwia się złu, kłamstwu i przemocy, a na koniec wymierza sprawiedliwość swemu ubranemu w milicyjny ubiór oprawcy.

Dreszcze, reż. Wojciech Marczewski, 1981

W tym filmie, podobnie jak w Człowieku z marmuru, pojawia się problem bohatera, który z pełnym zaangażowaniem myśli i czynów utożsamił się z porządkiem zadekretowanym przez stalinowską propagandę, a przekonawszy się o fałszywości swego położenia, musiał zapłacić wysoka cenę. Marczewski przedstawia postać pochodzącą z innej sfery społecznej, znajdującą w się w innej fazie swego rozwoju osobowego, inaczej ukształtowaną wewnętrznie. Inaczej ją też pokazuje. Ale te różnice nie unieważniają wyraźnego podobieństwa.